Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk

Winterswijk heeft een uniek landschap met veel bijzondere planten en dieren. Om dit te behouden leggen we veel nadruk op de bescherming en verbetering van de biodiversiteit. Wij vinden een veilige, gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie belangrijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of dorp vinden we daarin cruciaal. We creëren voor iedereen een waardevolle leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid vinden we van groot belang; elke Winterswijker - jong of oud, voetganger, fietser of automobilist - moet zich veilig kunnen voelen en bewegen.  

We houden het centrum aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. 

We stimuleren wijkkracht door het realiseren van een laagdrempelige ingang bij de gemeente voor vragen op alle domeinen.  

Relevante documenten:

• Groenstructuurplan Winterswijk
• Omgevingsvisie buitengebied
• Beleidsvisie landschap en biodiversiteit

• We werken optimaal en transparant samen met ROVA en inwoners. De resultaten meten we door middel van de maandelijkse beeldschouwrapportage en daarnaast voeren we maandelijks gesprekken over verbetermaatregelen.
• We monitoren het aantal (klacht)meldingen ten aanzien van de beeldkwaliteit.

• Wijzigingen in de mate van groenonderhoud en bermbeheer leiden tot een ander straatbeeld. Hierover communiceren we met onze inwoners.
• De eenheidsprijzen zijn in beeld. Hieruit blijkt dat het totale budget voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte niet toereikend is om aan gemaakte kwaliteitsafspraken te kunnen voldoen. Hierop is geanticipeerd in de begroting. Echter, het totale budget is onder meer onderhevig aan wijzigingen in areaal en materiaalkosten. Dit brengt een bepaalde onzekerheid met zich mee.

Samen met inwoners en ondernemers zorgen we voor een schone leefomgeving. We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basisvoorwaarden gezond, schoon en veilig. Voor het onderhoud van de riolering maken we transparante keuzes op basis van een risicoafweging. Om in de toekomst gezond en veilig te kunnen wonen, verkleinen we de kans op wateroverlast, droogte en hittestress.

Relevante documenten:

• Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028.
• Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda (raadsbesluit september 2022).
• Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2024-2030 (raadsbesluit februari 2024).
• Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015.
• Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Winterswijk 2018. 

In (beeld)schouwrapportages legt ROVA verantwoording af over de geleverde prestaties. Het gaat hier om behaalde resultaten op het gebied van het beheer van de buitenruimte, maar ook op het gebied van afvalinzameling. Deze rapportages geven onder meer inzicht in:

• Het aantal meldingen over de buitenruimte: groen, wegen, water, verlichting et cetera.
• De inzamelprestaties: de ingezamelde hoeveelheid kilogram per inwoner, verdeeld over de fracties restafval, GFT, PMD en papier.
• Het aantal klachten over afvalinzameling. Uitgangspunt is niet meer dan 2,0 klachten per 1.000 aansluitingen.
• Verder monitoren we de voortgang van de maatregelen en acties zoals benoemd in de uitvoeringsagenda van de klimaatstrategie die tot en met 2027 wordt uitgevoerd.

• Voor het behalen van de doelstellingen uit de klimaatagenda en de (zwerf)afvalinzameling is draagvlak en inzet van inwoners nodig. Met uitgebreide communicatie ontstaat hiervoor draagvlak en gaan inwoners hier ook zelf mee aan de slag.
• De komende periode zijn er prijsstijgingen van materialen en uren te verwachten. Hierop is geanticipeerd in de begroting, maar dit blijft onzeker en dus een risico.

Winterswijk wil dat de huidige kwaliteiten - klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden - ook beschikbaar zijn voor volgende generaties. Duurzaamheid gaat over het beschermen en behouden van deze waarden. Omdat we wel de gevolgen ondervinden van de verandering van het klimaat, is het ook een ambitie om ons daarop voor te bereiden. In 2050 is Winterswijk klimaatneutraal, energieneutraal en circulair. 

Relevante documenten:

• Akkoord van Groenlo
• Uitvoeringsagenda duurzaamheid januari 2019
• RES 1.0
• Moratorium windturbines

• Gemiddeld bezoeken 120 mensen per maand ons Centrum Duurzaam Winterswijk.
• Gemiddeld hebben we iedere maand duizend digitale bezoekers op ons platform Duurzaam Winterswijk.

Het behalen van de opwekdoelstellingen is sterk afhankelijk van technische factoren, zoals de aansluitingsmogelijkheden op het elektriciteitsnet. Ook is het afhankelijk van politieke keuzes rondom de opwek van duurzame energie. 

We willen dat Winterswijk een aantrekkelijke plaats is om te wonen, te werken en te recreëren. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk en verdient een aanpak waarbij we de handen ineenslaan. In de buurtschappen streven we naar behoud van leefbaarheid. In het centrum komen wonen en culturele functies samen, waarbij ontmoeten, ontdekken en ontplooiing voorop staan. Nieuwe ontwikkelingen krijgen de ruimte, met behoud van kwaliteit van de leefomgeving.  

Relevante documenten:

• Woonvisie gemeente Winterswijk 2020-2025.
• Volkshuisvestelijk afwegingskader woningbouw Winterswijk 2019-2025.
• Structuurvisie kom Winterswijk 2010-2020.
• Groenstructuurplan Winterswijk.
• Omgevingsvisie buitengebied.
• Beleidsvisie landschap en biodiversiteit.
• Centrumvisie 2021.

• Jaarlijks worden gemiddeld 100 woningen gerealiseerd, in totaal 900 nieuwe woningen in de periode 2022-2030. We monitoren het aantal gerealiseerde woningen. Nieuwe woningbouwplannen moeten inspelen op een 'mismatch' tussen vraag en aanbod op de Winterswijkse woningmarkt. (Woon- en Vastgoedmonitor 8RHK)
• Met de Woondeal Achterhoek en de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030, hebben wij ons gecommitteerd aan de opgave om 60% betaalbare woningen te bouwen voor 2030.

Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende activiteiten en daarom benoemen wij geen specifieke risico's. In elk project of in elke activiteit worden de risico's zelfstandig afgewogen. Algemene risico's bij gebiedsontwikkeling en wonen zijn prijsstijgingen, denk bijvoorbeeld aan bouw- en investeringskosten. Daarnaast zorgen stikstofdepositie en netcongestie voor uitdagingen binnen dit beleidsveld. 

Wij koesteren de hoeveelheid en verscheidenheid aan bedrijven in Winterswijk. Bedrijvigheid en de nabijgelegen werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Bedrijven moeten voldoende ruimte hebben om zich te ontwikkelen. Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid wordt voortgezet. Wij streven naar een stabiele arbeidsmarkt. 

In samenwerking met de sector zorgen we jaarrond voor voldoende aanbod in vrijetijdsbesteding. We kijken hierbij ook nadrukkelijk naar evenementen.  

We dragen Winterswijk als merk uit, binnen en buiten Nederland. Ook onderhouden we duurzame relaties met regionale, landelijke en buitenlandse samenwerkingspartners. Daarnaast maken we actief gebruik van (Europese) subsidies voor de realisatie van onze activiteiten.  

Relevante documenten:  

• Beleidsnota Economie Winterswijk 2017.
• Omgevingsvisie buitengebied 2019.
• Centrumvisie 2021.
• Raadsbesluit Heroverwegen locatiekeuze bedrijventerrein d.d. 23 maart 2023.
• Nota (EU) regionale samenwerking & lobby 2025-2029.

• Beschikbaarheid van direct uit te geven bedrijventerrein op korte termijn.
• Leegstandsontwikkeling op bedrijventerreinen.
• Langetermijnreservering voor voldoende nieuwe bedrijventerreinen volgens vraag- en aanbodontwikkeling, zoals vastgelegd in het Regionaal Programma Werklocaties.
• Groei van het aantal arbeidsplaatsen in Winterswijk (registratie op basis van de provinciale werkgelegenheidsenquête).
• Aantal vierkante meters leegstand in het winkelcentrum.
• Aantal bezoekers aan het winkelcentrum.
• Aantal toeristische overnachtingen.

• Er is geen vrij uitgeefbaar bedrijventerrein meer beschikbaar. Concrete vraag op korte termijn kunnen we niet bedienen. Wel is De Vlijt beschikbaar, maar dit is niet voldoende voor de lange termijn. Dit stelt bedrijven mogelijk voor de keus om uitbreiding uit te stellen dan wel uit te wijken naar een locatie buiten Winterswijk, met verlies aan werkgelegenheid als gevolg.
• Netcongestie kan, door gebrek aan aansluitmogelijkheden, een  negatief effect hebben op het vestigingsklimaat voor zowel ondernemers als inwoners. 
• Langetermijneffecten van de energiecrisis op centrumondernemers kunnen leiden tot meer leegstand en een minder vitaal winkelcentrum.
• Langetermijneffecten van de energiecrisis op de toeristische sector kunnen effect hebben op het investeringsvermogen van de sector, de aanbodcapaciteit en het aantal bezoekers.
• Energiecrisis en andere effecten van de oorlogen en conflicten verstoren de economische ontwikkeling en leiden tot kortetermijninflatie en mogelijk langetermijnrecessie. Dit werkt door in consumentenvertrouwen en -bestedingen, met gevolgen voor alle economische sectoren.

Het voordeel van € 92.000 aan de batenkant wordt verklaard door een ontvangen specifieke uitkering (SPUK) ten behoeve van de vervanging van de skatebaan aan de Eelinkstraat. Zie ook lastenkant 

Het voordeel van € 295.000 aan de lastenkant bestaat met name uit :

Parkeernota centrum en verkeersonderzoeken rondweg west en Vrijheidspark. 
De raad heeft 29/1/2026 €100.000,- beschikbaar gesteld uit de algemene reserve voor nader onderzoek en advies in 2026, bestaande uit een incidentele bijraming van €40.000,- voor het actualiseren van de ‘parkeernota centrum’ en €60.000,- voor het uitvoeren van verkeersonderzoeken op de rondweg West (N319) en het Vrijheidspark. Zie ook Programma 4, beleidsveld Bestuur, organisatie en dienstverlening, onttrekkingen en toevoegingen reserves.

Vervanging van de skatebaan aan de Eelinkstraat
zie batenkant

Subsidie speeltuinvereniging Hakkelerkamp
Conform het collegebesluit van 24 februari 2026 is maximaal € 100.000 subsidie verstrekt aan speeltuinvereniging Hakkelerkamp. Voorstel is deze uitgave te dekken uit de reserve lokale initiatieven. Zie ook paragraaf  onttrekkingen en toevoegingen reserves in dit programma.

Doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoering
Bij de jaarrekening 2025 zijn  restant kredieten overgeheveld.  Doordat de bijbehorende projecten een jaar later worden afgerond, starten ook de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) een jaar later.     

Het voordeel van € 300.000 aan de lastenkant bestaat uit de overheveling van een deel van het restant van het klimaatadaptatiebudget.  Projecten zijn in voorbereiding en worden in 2027 uitgevoerd. Ook zijn er subsidiemogelijkheden voor water afkoppelen en groen daken. Deze subsidie voor groene daken begint dit jaar vanwege uitstel van de oplevering van het subsidieportaal. Verwachting is dat hierdoor een groot deel van deze subsidie gebruikt gaat worden in 2027.

Het voordeel van € 898.000 aan de batenkant bestaat uit : 

Het nadeel van € 504.000 aan de lastenkant bestaat uit de incidentele bijraming van € 458.000 inzake kosten van de CDOKE gelden en de  incidentele bijraming van € 46.000 inzake kosten sanering verkeerslawaai.  

De SPUK regeling CDOKE mag de gemeente aanwenden voor het aannemen van mensen voor de realisatie van doelen uit de klimaatwet. Ook het inhuren van externe deskundigen is toegestaan. Dit kan voor meerdere jaren. 

SPUK subsidie Nationaal programma lokale warmtetransitie (NPLW)     
We zitten midden in een warmtetransitie die niet alleen invloed heeft op de manier waarop we onze gebouwen verwarmen en van warm water voorzien, maar op onze hele leefomgeving. Met dit budget worden de Achterhoekse gemeenten ondersteund om de warmtetransitie te realiseren. Winterswijk is hier penvoerder van en doet dit voor de regio. We gebruiken het budget onder meer voor het betalen van de Inhuur van een regiocoördinator warmtetransitie die ons helpt bij de samenwerking.

SPUK sanering verkeerslawaai
Dit betreft de uitvoering van de geluidwerende maatregelen welke bestaan uit bronmaatregelen en afschermende maatregelen. Dit alles gebeurt binnen de kaders van het saneringsprogramma dat hiervoor in samenspraak met de Rijksoverheid is opgesteld.

Het verschil van € 126.000 binnen dit beleidsveld bestaat uit het voordeel van € 4.569.000 aan de batenkant en het nadeel van € 4.443.000 aan de lastenkant. Dit betreft met name het resultaat dat voortvloeit uit de Meerjarenprognose grondexploitaties (MPG). Binnen het bouwgrondexploitatie complex Spoorzone is  op basis van de percentage of completion (POC) methode een winstneming van € 86.000 begroot.

Daarnaast is de subsidie voor de gebiedsontwikkeling Winterswijk van € 574.000  aan de baten en lastenkant begroot. Eind 2025 is door de provincie Gelderland een subside toegezegd  voor de periode 2025-2028 inzake 'Verkenning Gebiedsontwikkeling Winterswijk' welke toen niet tijdig verwerkt kon worden. Daarom is deze nu als mutatie opgenomen.

Er zijn geen mutaties groter dan € 50.000 geweest.

Conform het collegebesluit van 24 februari 2026 is maximaal € 100.000 subsidie verstrekt aan speeltuinvereniging Hakkelerkamp. Deze uitgave wordt gedekt uit de reserve lokale initiatieven. Zie ook paragraaf  openbare ruimte lastenkant.  Daarnaast is € 13.000 onttrokken aan de reserve dekking kapitaallasten notaristuin.