Programma 2 Meedoen in Winterswijk

Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Het is een belangrijke factor voor het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is daarmee ook een belangrijke drager van onze toeristische en daarmee ook economische sector. We willen cultuur behouden en waar mogelijk versterken. 

Relevante documenten:

• Cultuurnota
• Museumvisie
• Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’
• Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’
• Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’
• Kerkenvisie Oost Achterhoek 

• Het huidige niveau van het culturele aanbod blijft in stand.
  
  

• Boogie Woogie en de Bibliotheek Oost-Achterhoek voldoen aan de normen van Kwaliteit in Beeld (certificeringskader bibliotheekwerk, cultuur en taal). De Museumfabriek en Villa Mondriaan zijn geregistreerde musea en voldoen aan de landelijke Museumnorm.

  De activiteiten uit de uitvoeringsagenda's zijn behaald.

  Er is uitvoering gegeven aan verschillende uitvoeringsagenda’s, zoals die van de Cultuurnota, het Convenant Samenwerking Winterswijkse Musea, het Convenant Amateurkunst en het Cultuur- en Erfgoedakkoord Achterhoek.

Samen met culturele partners is er gewerkt aan de uitvoeringsagenda behorende bij de Cultuurnota, het Convenant Samenwerking Winterswijkse Musea, het Convenant Amateurkunst en het Cultuur- en Erfgoedakkoord Achterhoek.

De culturele partners die samenwerken in het cultuurconvenant hebben in 2025 hun samenwerking verder vormgegeven.

Cultuur en erfgoed werken steeds meer samen met vrijetijdseconomie en onderwijs.

Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Sport levert een belangrijk aandeel aan de preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn tot meer bewegen.  

Relevante documenten:

• Sportnota
• Lokaal sportakkoord
• Regionaal sportakkoord

• Het aantal actieve sporters blijft op het niveau van 2024 (bron: waarstaatjegemeente.nl).
  
  

  57% van de inwoners geeft in 2024 aan wekelijkse te sporten; in 2022 was dit 52% (bron: waarstaatjegemeente.nl en gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2024 - GGD Noord- en Oost-Gelderland).

  68% van de jongvolwassenen in Winterswijk sport minimaal twee keer per week (bron: gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2024 - GGD Noord- en Oost-Gelderland).

• Het aantal maatschappelijke activiteiten bij sportverenigingen breidt zich uit.

  Verenigingen zijn zich steeds meer bewust van het belang van maatschappelijke activiteiten. Dit wordt gestimuleerd door de buurtsportcoaches die ook bij verenigingen actief zijn en samen met hen activiteiten organiseren.

• Door het sportakkoord Winterswijk sluiten organisaties als onderwijs, zorg en bedrijfsleven zich aan bij activiteiten voor sport en bewegen in Winterswijk. In 2025 is er zes keer gebruikgemaakt van de subsidie lokaal sportakkoord voor een project dat inwoners stimuleert om in beweging te komen.

Doel van dit programma is om sport betaalbaar en laagdrempelig te houden. Ook in 2025 hebben we hiervoor samengewerkt met veel partijen, zoals scholen. Actief Winterswijk was aanwezig in buurten en op scholen om vooral mensen te bereiken die niet uit zichzelf in actie komen.

Vanaf april 2025 is onze coördinator gezonde leefstijl actief met het organiseren van gezondheidsbevorderende activiteiten. Zo zijn bijvoorbeeld het Fit Festival en de Week van het Water georganiseerd. Er zijn voorbereidingen getroffen voor het inrichten van rookvrije zones en een leefstijlloket. Beide zijn inmiddels in 2026 gerealiseerd. Ook regionaal hebben we samengewerkt aan aansprekende beweegactiviteiten. Met deze activiteiten hebben we ongeveer 3.000 mensen bereikt.

In het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn er, samen met het onderdeel Volksgezondheid, ketenaanpakken ontwikkeld die erop gericht zijn om mensen zo lang mogelijk gezond en actief te houden. Onder andere door sport en bewegen. Wij stimuleren dit door de inzet van buurtsportcoaches.

Wij zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Werk en inkomen en een goed vangnet voor bestaanszekerheid zijn hiervoor belangrijk.  

Winterswijk voelt zich verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen en we bouwen mee aan een maatschappij waarin iedereen dezelfde kansen heeft. We dragen zorg voor een goede start van nieuwkomers.

Relevante documenten: 

• Integrale verordening sociaal domein
• Samen aan het stuur
• Visie sociaal domein 'Wij Winterswijk'
• Beleidsplan Winterswijk armoedevrij 2040
• Beleidsnotitie Wet inburgering 2022

• Het aantal bijstandsgerechtigden blijft op het niveau van 2022:
  
  Het aantal bijstandsgerechtigden is in 2025 met 5,8% gedaald ten opzichte van 2024, van 568 naar 535.
  
  
• We komen uit met het rijksbudget voor het betalen van bijstandsuitkeringen:
  
  In 2025 zijn we uitgekomen met het rijksbudget.

• Doel van dit programma is om zoveel mogelijk mensen naar werk en (financiële) onafhankelijkheid te begeleiden. Fijnder heeft hiervoor een divers aanbod ontwikkeld, passend bij wat de inwoner nodig heeft om stappen richting werk te zetten. 
  
  
• Het aantal bijstandsgerechtigden is met 5,8% gedaald ten opzichte van 2024.
  
  
• In 2025 zijn het beleidsplan armoede en de bijbehorende uitvoeringsagenda vastgesteld.
  
  
• Mensen met een laag inkomen ondersteunen we met speciale regelingen. Met dit minimabeleid kunnen volwassenen en hun kinderen blijven meedoen in de samenleving.

Onderwijs is essentieel voor iedereen. Daarom werken we, samen met onderwijs en verenigingen, aan gelijke kansen. We bouwen onderwijsvoorzieningen conform het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Duurzaam, met goede ventilatie en groene schoolpleinen. 

Relevante documenten:  

• Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037.
• Beleidsnotitie Voor- en vroegschoolse educatie.   

• Het aantal mensen dat deelneemt aan alfabetiseringstrajecten stijgt ten opzichte van 2024.
  
  Formele trajecten: 94 (in 2024: 70).
  
  Trajecten digitale vaardigheden: 90 trajecten (in 2025: 76).
  
  
• De voortgang van de (ver)bouw van scholen gaat volgens planning van de eerste fase van het Integraal Huisvestingsplan (IHP).
  
  
• De raad heeft in juni 2025 besloten de temporisering van het IHP op te heffen. De planning wordt geactualiseerd.
  
  
• De voorbereidingen voor de buurtschapsschool in het Woold en Vrije Basisschool De Esch zijn gestart.  

Met dit programma willen we kinderen zoveel mogelijk gelijke kansen bieden. Daarvoor zetten we Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) in. Het bereik van dit aanbod is goed, maar nog niet optimaal. Nog niet alle ouders maken er gebruik van.

Gelijke kansen bieden we ook door de bouw van nieuwe scholen waar wordt gewerkt volgens het principe van het Integraal Kindcentrum (IKC). Er is gestart met de voorbereidingen voor een schoolgebouw voor buurtschapsonderwijs (Woold). Ook Vrije Basisschool De Esch is bezig met de voorbereidingen voor de verbouwing.

Nu het Integraal Huisvestingsplan (IHP) niet meer is getemporiseerd, wordt samen met het onderwijsveld, ketenpartners en stakeholders de actualisatie verder uitgewerkt.

Van de specifieke uitkering (SPUK) lokale bibliotheekvoorzieningen is in 2025 van het beschikbare Rijksbudget een bedrag van € 42.000 niet besteed. Dit bedrag is overgeboekt naar de post Vooruitontvangen zodat de gelden voor 2026 beschikbaar blijven. Hiermee is het nadelige saldo aan de batenkant grotendeels verklaard.

De verschillen aan de baten- en lastenkant zijn < € 50.000.

Het nadeel aan de batenkant van € 974.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:

Het definitieve BUIG-budget voor 2025 is door het Rijk € 556.000 hoger vastgesteld.

Het beschikbare budget voor de inburgeringsvoorzieningen is in 2025 niet volledig gebruikt. De niet bestede middelen zijn overgeboekt naar de post Vooruitontvangen zodat deze middelen beschikbaar blijven in 2026.

De niet bestede Rijksmiddelen voor de hulp aan Oekraïners zijn overgeboekt naar de post Vooruitontvangen. Op het moment dat wij in 2026 de vaststellingsbeschikking over 2025 ontvangen vallen deze middelen naar verwachting volledig vrij.

De detacheringsopbrengsten van de Sw-medewerkers zijn over 2025 hoger uitgevallen.

Het Rijk heeft de afrekening over 2024 voor de Bijstandsverlening zelfstandigen aangeleverd. Dit bedrag stond bij Fijnder en Fijnder heeft het volledige bedrag aan ons overgemaakt (zie ook toelichting bij de lastenkant).

Het voordeel aan de lastenkant van € 1.514.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:

Het beschikbare budget voor de inburgeringsvoorzieningen is in 2025 niet volledig gebruikt. De niet bestede middelen zijn overgeboekt naar de post Vooruitontvangen zodat deze middelen beschikbaar blijven in 2026 (zie ook de toelichting aan de batenkant).

Door CAO-ontwikkelingen zijn de salariskosten van de Sw-medewerkers hoger uitgevallen.

Het beschikbaar gestelde Rijksbudget voor de hulp aan Oekraïners is in 2025 niet volledig benut (zie verder de toelichting van de batenkant).

De lasten voor de tijdelijke huisvesting statushouders (HAR) lopen over een langere periode. De niet bestede middelen worden meegenomen naar 2026.

In 2025 is er minder beroep gedaan op de meedoenregeling volwassenen.

De lasten Bijzonder bijstand (incl. collectieve zorgverzekering en kindregelingen) zijn in 2025 hoger uitgevallen.

Het Rijk heeft de afrekening over 2024 voor de Bijstandsverlening zelfstandigen aangeleverd. Dit bedrag stond bij Fijnder en Fijnder heeft het volledige bedrag aan ons overgemaakt (zie ook de toelichting aan de batenkant). 

Het Rijk heeft het BUIG-budget eind 2025 fors hoger vastgesteld (zie ook toelichting aan de batenkant). Wij hebben deze verhoging helaas niet meer mee kunnen nemen bij de 2e prognose 2025. Per saldo (verhoging Rijksbudget -/- hogere lasten) is er een voordeel van € 363.000.

Het nadeel aan de batenkant van € 306.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:

Beide posten betreffen een specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk. In 2025 zijn niet alle beschikbare middelen benut. De niet bestede middelen zijn overgeboekt naar de post Vooruitontvangen zodat de middelen beschikbaar blijven in 2026.

Het voordeel aan de lastenkant van € 321.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:

Beide posten betreffen een specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk. In 2025 zijn niet alle beschikbare middelen benut. De restantbudgetten worden overgeheveld naar 2026 zodat de budgetten beschikbaar blijven in 2026 (zie ook toelichting bij de baten).

In dit programma zijn geen mutaties in de reserves geweest.