We voeren het programma Vitaal Platteland uit door middel van een gebiedsgerichte aanpak.

Het buitengebied van Winterswijk heeft te maken met uitersten: extreme droogte, stikstofnormen voor vier Natura 2000-gebieden, ruimtevraag vanuit de energietransitie, een kwetsbaar cultuurlandschap en bekenstelsel, en een sterke terugloop van het aantal boeren. Deze situatie is een bedreiging voor het waardevolle agrarische cultuurlandschap en de leefbaarheid.

Samen met de Stichting Waardevol Cultuurlandschap Winterswijk (WCL) is in 2020 het programma Vitaal Platteland opgesteld. Dit programma is gericht op het behoud van de waardevolle natuur en cultuur, en het realiseren van een economisch, sociaal en ecologisch toekomstperspectief voor iedereen die in het buitengebied woont, werkt en recreëert.

Kwaliteit (toelichting)

De intentieovereenkomst en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Hierin is vastgelegd hoe de drie overheden (provincie, waterschap en gemeente) en de gebiedspartijen willen samenwerken in de gebiedsaanpak Vitaal Platteland. Het doel is te komen tot een economisch, sociaal en ecologisch perspectief voor de mensen die in het gebied wonen en werken, nu en in de toekomst. Concreet wordt dit een gebiedsplan, een 'Winterswijks bod'.

Door een herijking van het proces en de actualiteit rond de stikstofproblematiek, is de insteek van de gebiedsaanpak veranderd van een proces/project naar een programma. De programmatische aanpak biedt ruimte om meerdere projecten te starten die bijdragen aan een vitaal landelijk gebied, terwijl er ook naar een overkoepelend gebiedsplan wordt toegewerkt. Het doel is een breed gedragen plan, waarin ook is vastgelegd hoe maatregelen ten behoeve van stikstofreductie en natuurherstel in Winterswijk worden geborgd. Wanneer dit slaagt, ziet de provincie af van strokenbeleid rond Winterswijkse Natura 2000 -gebieden.

Op 16 december 2025 hebben Gedeputeerde Staten van de provincie, het Dagelijks Bestuur van het waterschap en het college van B&W van de gemeente het conceptgebiedsplan 0.1 vastgesteld. Hierbij hebben ze de intentie uitgesproken om samen een interbestuurlijk programma uit te werken. Vitaal Platteland wordt hierbij voortgezet als Gebiedsontwikkeling Winterswijk.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)

Volgens de oorspronkelijke planning levert het proces eind 2024 het gebiedsplan op. Tijdens de uitvoering van het proces hebben we te maken met onzekerheid over de kaders vanuit het Rijk. Ook zien we dat het pionierswerk, de nieuwe gebiedsgerichte aanpak, veel vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Het vergt een andere manier van samenwerking tussen de overheden en gebiedspartijen, waardoor het soms twee stappen vooruit en een stap achteruit is.

De actualiteit rond stikstof heeft de urgentie van het proces onderstreept en heeft geresulteerd in een versnelling. Ook heeft de provincie aangegeven dat Winterswijk (naast de Veluwe) prioritair is, en daarom zijn er gelden beschikbaar gesteld voor de uitvoering. Deze gelden worden gedeeltelijk ingezet voor het opzetten van een eigen team Gebiedsontwikkeling Winterswijk binnen de gemeente. In 2025 en 2026 werken we volgens de nieuwe planning in stappen toe naar een plan. Als dit wordt goedgekeurd, werken we tot en met 2028 een uitvoeringsprogramma uit voor de langere termijn. 

De eerste stap, het gebiedsplan 0.1, is volgens planning op 16 december 2025 vastgesteld. Binnen enkele maanden volgt besluitvorming over gebiedsplan 1.0. Parallel aan de besluitvorming en het opstellen van het programma worden al concrete projecten uitgevoerd. Het eerste grote deelproject, Woold & Limbeek, is van start gegaan.

Tijd (indicator)